ETF część I. Czym są fundusze ETF i dlaczego warto sie nimi zainteresować

Spis Treści

• Wstęp
• Definicje – czym jest fundusz inwestycyjny oraz czym jest ETF
• Rodzaje ETF
• Sposoby replikacji
• Dlaczego warto inwestować w fundusze ETF
• Bezpieczeństwo
• Podsumowanie

Wstęp

Witam Cię w pierwszym wpisie z serii poświęconej inwestowaniu w fundusze ETF. Inwestowanie w fundusze ETF należy do najpopularniejszych na świecie strategii inwestowania pasywnego. Ze względu na swoją prostotę oraz minimalną ilość czasu, jaki trzeba poświęcić na skuteczne inwestowanie, jest to znakomita forma lokowania kapitału dla około 90% inwestorów indywidualnych.

Fundusze ETF można również wykorzystać jako instrument służący do inwestowania aktywnego. Zaczniemy od części teoretycznej, która odpowie na kilka podstawowych pytań zadawanych przez każdego inwestora.

Mam nadzieję, że zachęcę Cię do sprawdzenia tego sposobu inwestowania na własnej skórze. Zapraszam do lektury!

Definicje – czym jest fundusz inwestycyjny oraz czym jest ETF

„Druga zwrotka, bo zawsze chciałem zacząć od środka.” Zanim przejdziemy do pojęcia samego ETF, sprawdźmy najpierw, czym jest fundusz inwestycyjny, który stanowi jego szerszą definicję.

Fundusz inwestycyjny to forma wspólnego inwestowania, która polega na gromadzeniu kapitału od wielu inwestorów – uczestników funduszu – i lokowaniu tych środków w różnego rodzaju instrumenty finansowe, takie jak akcje, obligacje, nieruchomości czy instrumenty rynku pieniężnego.

Dzięki funduszowi inwestycyjnemu jego uczestnicy mogą inwestować w strategie, które dla inwestora indywidualnego byłyby bardzo trudne do zrealizowania ze względu na wysoki próg wejścia związany z wymaganym kapitałem.

Załóżmy, że jako inwestor chciałbyś ulokować środki w 500 największych amerykańskich spółkach wchodzących w skład indeksu S&P 500, ale dysponujesz jedynie kilkuset dolarami. Przykładowo, cena jednej akcji Amazona w październiku 2025 roku oscyluje wokół 240 USD. A przecież to tylko jedna spółka z całego indeksu. Wykupienie choćby jednej akcji każdej z firm wchodzących w skład S&P 500 mogłoby zająć Ci wiele lat.

I właśnie tutaj na „białym koniu” pojawia się fundusz inwestycyjny, który dzięki kapitałowi swoich uczestników nabywa taki indeks, a Ty – jako inwestor – otrzymujesz udział w jednostce tego funduszu.

A teraz przejdźmy do zdefiniowania, czym właściwie jest ETF…

ETF (Exchange Traded Fund) to nic innego jak fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie. Jego głównym zadaniem jest odwzorowanie wybranego indeksu giełdowego, np. S&P 500.

W tym momencie zapewne pojawia się pytanie: czym ETF różni się od wspomnianego wcześniej funduszu inwestycyjnego? Jak to zwykle bywa w świecie finansów – chodzi o pieniądze, a konkretniej o koszty.

Fundusz ETF jest zdecydowanie tańszy od tradycyjnego funduszu inwestycyjnego. Roczne całkowite koszty takiego ETF-u średnio wynoszą około 0,3% w skali roku, podczas gdy w przypadku funduszu inwestycyjnego mieszczą się w przedziale od 1% do nawet 4%. W perspektywie długoterminowej różnica ta znacząco zwiększa potencjalny zysk z inwestycji, co pokażemy w dalszej części tego wpisu.

Rodzaje ETF

Wyróżniamy następujące rodzaje funduszy ETF:

• ETF akcyjny – odwzorowuje wybrane indeksy giełdowe, np. S&P 500 czy WIG.
• ETF obligacyjny – inwestuje w obligacje skarbowe, korporacyjne i inne instrumenty dłużne.
• ETF surowcowy – lokuje środki w kontrakty terminowe lub w fizyczne surowce (np. złoto).
• ETF mieszany – łączy różne klasy aktywów, tworząc zdywersyfikowany portfel inwestycyjny.

Sposoby replikacji

ETF może odwzorowywać dany indeks poprzez zastosowanie następujących metod replikacji:

• Replikacja fizyczna pełna – fundusz kupuje w odpowiednich proporcjach wszystkie akcje wchodzące w skład odtwarzanego indeksu. Przykładowo indeks WIG20 w swoim składzie posiada następujące spółki: PKO BP (15,60%), PKN Orlen (13,14%), PZU (11,09%) itd. a więc odwzorowujący go Beta ETF WIG20TR w będzie zawierał akcje tych samych spółek dokładnie w takiej samej ilości co oryginał.
• Replikacja fizyczna optymalizowana – fundusz kupuje jedynie wybrane aktywa, które najlepiej odwzorowują indeks (tzw. sampling). Sampling stosuje się w sytuacji, gdy ETF nie jest w stanie w 100% odtworzyć indeksu, ponieważ w jego skład wchodzą spółki mało płynne. Wówczas fundusz zastępuje je podobnymi podmiotami – np. gdy nie można kupić akcji banku ING, w portfelu pojawia się bank PKO.
• Replikacja syntetyczna – zamiast kupować aktywa, ETF wykorzystuje instrumenty pochodne (np. swapy) do odwzorowania indeksu. W tego rodzaju replikacji pojawia się strona trzecia – bank, z którym fundusz zawiera transakcje swapowe (tzw. wymiany). Replikacja syntetyczna wiąże się z ryzykiem kontrahenta, co oznacza, że w przypadku upadku banku ETF może napotkać problemy. Jedynym przypadkiem takiego zdarzenia w ciągu ostatnich 20 lat był upadek Lehman Brothers. W praktyce jednak ETF-y syntetyczne wyszły z tej sytuacji obronną ręką, ponieważ większość swapów była odpowiednio zabezpieczona, a dokumentacja przewidywała mechanizmy transferów i resetów w razie problemów kontrahenta.

Dlaczego warto inwestować w fundusze ETF

1. Dywersyfikacja – kupując ETF, nabywasz za jednym razem cały koszyk akcji wchodzących w skład danego indeksu. Przykładowo ETF na S&P 500 daje ekspozycję na 500 największych spółek z USA. Dzięki temu ograniczasz ryzyko związane z upadkiem pojedynczej spółki, a Twój wynik jest uśredniany zgodnie z odwzorowywanym indeksem. W praktyce oznacza to, że w danym roku nie osiągniesz spektakularnego wzrostu +171,2% na akcjach Nvidii, ale też nie poniesiesz straty -64,3% na akcjach Walgreens Boots Alliance. Twój rezultat będzie średnią dla całego indeksu (pomniejszoną o opłatę TER), np. +25,02% w 2024 roku.
2. Niskie koszty zarządzania – ETF-y nie są aktywnie zarządzane jak tradycyjne fundusze inwestycyjne. Nie zatrudniają sztabu maklerów, analityków czy zarządzających, co pozwala utrzymywać koszty na niskim poziomie – średnio 0,2–0,3% rocznie.
3. Płynność – ETF-y można kupować i sprzedawać w trakcie sesji giełdowej. Ich cena zmienia się na bieżąco, co kilka sekund, w zależności od relacji popytu i podaży.
4. Przejrzystość – skład ETF-u, wyniki, koszty oraz wszystkie inne niezbędne informacje można łatwo sprawdzić w dokumentach informacyjnych KID publikowanych przez emitenta lub na platformach internetowych dedykowanych ETF-om.
5. Globalny dostęp – ETF-y umożliwiają prostą ekspozycję na różne klasy aktywów z całego świata.

Bezpieczeństwo

Co dzieje się, gdy spółka wchodząca w skład funduszu ETF upadnie?

Jeśli spółka znajdująca się w portfelu ETF zbankrutuje, wartość funduszu chwilowo spadnie – proporcjonalnie do udziału tej spółki w indeksie. Zazwyczaj jednak spadek jest minimalny, ponieważ najczęściej upadają spółki o niewielkim znaczeniu dla całego ETF.

Następnie następuje aktualizacja indeksu, który fundusz odwzorowuje. Bankrutująca spółka zostaje zastąpiona inną, spełniającą kryteria wejścia do indeksu. W efekcie indeks ponownie obejmuje pierwotną liczbę spółek, a Ty po kilku dniach prawdopodobnie nawet nie zauważysz wpływu tego zdarzenia na wartość swojego portfela.

Co dzieje się w przypadku zamknięcia funduszu ETF?

Fundusz ETF inwestuje w realne aktywa, nabywając je zazwyczaj wprost proporcjonalnie do składu indeksu, który odwzorowuje. Aktywa te są prawnie odseparowane od samego zarządcy.

W praktyce oznacza to, że jeśli emitent funduszu podejmie decyzję o jego likwidacji, posiadane akcje zostają sprzedane, a uzyskane środki są zwracane inwestorom.

Podsumowanie

Dzięki za przeczytanie pierwszego i chyba najkrótszego wpisu z serii o inwestowaniu w fundusze ETF. Już dzisiaj zapraszam do kolejnego już bardziej praktycznego wpisu w którym będą omawiane sposoby i narzędzia umożliwiające szybkie wyszukanie interesującego nas funduszu ETF. Jeżeli masz jakieś pytania, śmiało podziel się nimi w sekcji komentatorskiej. Do następnego!

*Niniejszy wpis nie jest żadną poradą inwestycyjną w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w
sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715).
i stanowi prywatną opinie autora. Pamiętaj ,że inwestowanie wiąże się z ryzykiem i może prowadzić do utraty kapitału.